Dit mag niet bij de eerste keer blijven | Primeur van nieuwe Nederlandse musical in De Fransche School

Voor-alles-een-eerste-keer_Foto_Andy_Doornhein-2454
Dit artikel is geschreven in opdracht van de Koninklijke BDU voor een publicatie in de Culemborgse Courant.

CULEMBORG | De Fransche School had de landelijke primeur van de musical ‘Voor alles een eerste keer’. Slechts vijf dagen was deze bijzondere productie – van de debuterende regisseur William Spaaij – te zien, vertolkt door een schitterende cast. De musical was niet alleen een herkenbare spiegel voor mensen met weemoed naar vroeger, maar ook een ode aan de Nederlandse popmuziek. Bekende nummers van onder andere De Dijk, Claudia de Breij en Blof kregen nog meer betekenis door in een concrete context te zijn geplaatst. Alsof ze voor dit verhaal zijn geschreven. ‘Voor alles een eerste keer’ is klaar voor de wereld. Het is een gemis als het niet in meerdere theaters terugkomt in de toekomst.

Wanneer vier vrienden door het overlijden van hun schoolvriendin elkaar na vijf jaar weer terugzien denken ze de draad weer op te kunnen pakken. Maar het voelt toch anders. Wat is er gebeurd? Kijken ze nu anders terug op toen? Zijn ze tussentijd zo veel veranderd? Ze delen hun persoonlijke herinneringen en daarmee laten ze verdriet, hoop en enthousiasme voor het leven zien. Ze hebben allemaal nog een morgen. En al weet je niet hoeveel eerste keren van iets er nog zullen komen, je kunt het beste uit iedere dag halen. Rose-Anne van Elswijk, Thomas Kuipers, Daisy Duin en Mitch Wolterink zetten vier karakters neer waar je van gaat houden. Het stuk, geschreven door Dick van den Heuvel, ontvouwt thema’s over vriendschap, over homoseksualiteit, over verlies, weemoed en hoop. Bijzonder aan de productie is dat het binnen twee weken onder hoge tijdsdruk is gemaakt. Voor actrice Daisy Duin een bijzondere ervaring: “Het is een ontzettend leuke groep. En als je beseft dat we elkaar hiervoor nog niet kenden en nu een hechte vriendschap neerzetten, dat vind ik zo mooi. We kregen van de makers veel ruimte en vrijheid om de karakters te ontwikkelen.” Wat ze onder andere zelf uit dit stuk heeft gehaald? “Als je iemand na een lage tijd weer terugziet, denk je die persoon te zien als vroeger. Maar omdat iedereen verdergaat en ook verandert is het beter om niet vast te houden aan het oude beeld, maar altijd fris en opnieuw naar de mensen kijken. Net als de allereerste keer.”

Nicoline van de Beek winnaar schrijfwedstrijd NPO | Landelijke waarderingsprijs voor auteur Madame Manet

Klein
Dit interview is gemaakt in opdracht van de Koninklijke BDU en 
verscheen op 29 maart in de Culemborgse Courant.

CULEMBORG | Theatermaakster Nicoline van de Beek is een van de vijf winnaars van de landelijke schrijfwedstrijd van NPO. Dat werd afgelopen vrijdag bekendgemaakt tijdens de aftrap van de Boekenweek. NPO koos dit jaar voor het portretteren van vijf amateurschrijvers tijdens een ontmoeting met een gerenommeerde schrijver. Het verhaal van Nicoline van de Beek wordt donderdag 30 maart voorgelezen op Radio 4 en haar ontmoeting met Jan Siebelink is op dezelfde dag om 22.45 uur te zien op Nederland 2.

‘We laten hem versterven. Dat had de dokter zelf ook met zijn eigen vader gedaan.’
‘Heb je het hem gevraagd?’ roep ik. De telefooncel klinkt metalig.
‘Natuurlijk niet, die kan niet meer praten.’
‘Maar hij begrijpt alles. Hij kan ‘ja’ schudden.’ (Of ‘nee’, denk ik, waarschijnlijk ‘nee’).
‘Ik hang nu op.’ – Dit waren de eerste zinnen die zouden leiden tot een avontuur, waar ze nog geen idee van had. Na haar cursus aan de schrijversvakschool trok Nicoline van de Beek de stoute schoenen aan om mee te doen aan de eerste schrijfwedstrijd van haar leven. Het thema was ‘Verboden Vruchten’ en Van de Beek schreef een kort verhaal over haar vriendschap met een hoogbejaarde man. Een vriendschap die door de buitenwereld niet werd begrepen. “Ik heb mijn verhaal de titel Van Haaren zonder haren gegeven, het is een ode aan een vriendschap. Een waargebeurd verhaal,” vertelt Van de Beek. Ze had de uitdaging om het verhaal in 500 woorden op te tekenen. Ze had er aan het eind van haar schrijfproces een sport van gemaakt om exact op die 500 woorden uit te komen. Het juryrapport heeft Nicoline van de Beek nog niet gezien, maar de reactie van Jan Siebelink kon ze alvast in haar zak steken. “Hij dacht bij de derde zin, hoho, even potlood erbij, want elke zin doet er toe! Hij wilde er gelijk aantekeningen bij maken. Tussen de eerste en de laatste zin zat voor hem een roman die hij zou willen lezen,” aldus Nicoline van de Beek die het winnen van de prijs ziet als een vrolijke draai om haar oren. “Deze prijs helpt me mijn werk te durven laten lezen. Ik schrijf teksten voor theater. Dit is een enorme aanmoediging om vaker teksten en verhalen naar buiten te brengen.”

Het schrijversportret van Nicoline van de Beek is te zien in het programma ‘Iedereen Schrijft’ op donderdag 30 maart om 22.45 uur, na Nieuwsuur, op NPO2. Overdag op dezelfde dag wordt haar verhaal ‘Van Haaren, zonder haren’ met een audio-achtergrond uitgezonden, ingelezen door de Vlaamse Lize Spit. Eenmaal in het programma Klassieken, rond 9.50 uur  en ‘s avonds in Passagio, rond 19.50 uur.

De geest van Gispen | Theaterwandeling in het Elisabeth Weeshuis Museum

personeel op tafel

CULEMBORG | Na de succesvolle theaterwandeling ‘Toneel in de oorlog’ presenteert het Elisabeth Weeshuis Museum ‘De geest van Gispen’. Een lichtvoetig, wonderlijk stuk over 100 jaar sociale geschiedenis van het markante meubelbedrijf Gispen. Door middel van komedie, drama, poëzie en visueel theater komen diverse thema’s tot leven die het bedrijf door de eeuw heen kenmerken. De theaterwandeling vormt de afsluiting van de expositie ‘Lang leve Gispen’, nu te zien op de museumzolder. Scenarioschrijver Roland van den Bergh vertelt over de vijf eenakters, waar het publiek op 1 en 2 april van kan genieten.

Maak een stuk over 100 jaar Gispen, zo luidde de opdracht aan Van den Bergh. Hij schreef, na diverse gesprekken met (oud-)medewerkers van Gispen, een bijzondere theaterwandeling. Directeur van het weeshuismuseum, Nicole Spaans, en regisseur, Theaterjuf Sandra van Wijk, lazen mee. “Het thema verbondenheid speelt een belangrijke rol in de theaterwandeling. Bij de zogenaamde ‘oude garde’ is dat nog zeer actief voelbaar. Gispen was hun fabriek,” aldus Van den Bergh. “Maar tijden veranderen, zo ook het landschap van het bedrijfsleven. Gispen heeft net als andere bedrijven te maken met flexibilisering, automatisering en robotisering. Daarbij is het spanningsveld tussen ‘mooie dingen maken’ en massaproductie tekenend voor een eeuw lang Gispen.”

Het Gispen hart
De spelersgroep bestaat uit dertien volwassenen en elf kinderen, allemaal amateurs. Het publiek wandelt door en rond het museum langs de scènes van elk ongeveer tien minuten. De slotscène is op het weeshuisplein. “Bij het ontwikkelen van de verhaallijnen kreeg ik  onder andere inspiratie door een gesprek met Jan Jacobs van de Stichting Gispen Collectie,” vertelt de scenarioschrijver. “En ook het bedrijf Gispen en oud-medewerker Wim Dingemans werkten enorm mee. Wim dook in het magazijn om te kijken of hij nog oude stofjassen en andere rekwisieten kon vinden. En het is hem gelukt!” Die stofjas staat symbool voor de verbinding met het bedrijf. Onder de jas klopt het Gispen-hart. Van den Bergh: “Ik hoop dat veel mensen komen kijken, want het is echt de moeite waard. Ook ben ik benieuwd hoe het verhaal na 100 jaar verdergaat!” De theaterwandeling is op 1 & 2 april om 13.00 uur en om 15.00 uur. Informatie en tickets op www.weeshuismuseum.nl.